سپهر اقتصاد-مصطفی جعفرزاده دستجردی: قم پژوه
سنگ مزار مرحوم «آقا سیدآقا» در دستگرد قم
مقدمه
در قبرستانهای قدیمی، نقشهایی همچون تسبیح، شانه و مُهر نماز بر برخی از سنگمزارها دیده میشود. این نقشها بهعنوان نمادی از ایمان، تعهّد مذهبی و جایگاه معنوی متوفیان حکاکی شدهاند. هنرمندان محلی این نقشها را با ظرافت و دقت، بهعنوان هدیهای معنوی به صاحبان قبور تقدیم میکردند.
شرح نقشها
بر سنگمزارهای قدیمی، نقش تسبیح معمولاً در بالای سنگ و بهصورت افقی حک میشد. در زیر آن، نقش مُهر نماز و شانه دیده میشود. شانهها اغلب به شکل هلالی طراحی شدهاند و دندانههای آنها به سمت پایین قرار دارند.
اهمیت مذهبی و تاریخی
شواهد تاریخی و روایتهای سالمندان نشان میدهد که متوفّیان این قبور افرادی متدیّن، باایمان و محترم در جامعه خود بودهاند. آنان در زمان حیات خود به احکام دینی و واجبات پایبند بوده و جایگاهی ویژه در میان مردم داشتهاند.
نمونهای از سنگمزار
سنگ مزار مرحوم آسیدآقا «آقا سیدآقا» فرزند مرحوم سید ابوالقاسم (آقاسیدمیرزا) حسینی دستجردی، متعلق به سال ۱۳۵۷ قمری، یکی از نمونههای برجسته این آثار است. این سنگ کوچک که از مرغوبترین سنگهای محلی و تقریبا سیاه رنگ ساخته شده است، با نقش مُهر نماز، تسبیح و شانه مزیّن شده. این اثر توسط هنرمندان سنگتراش روستای ابرجس بهعنوان هدیهای ارزشمند به قبر ایشان تقدیم شده است.
جایگاه و شخصیت مرحوم آقا سیدآقا
مرحوم آسید آقا که در ۱۵ فروردین ۱۲۸۱ چشم به جهان گشود و در ۴ تیرماه ۱۳۱۷ در سن ۳۶ سالگی به رحمت ایزدی پیوست، همچون پدر و اجداد خویش، انسانی متدیّن، باایمان و باتقوا بود. این صفات نیکو زبانزد خاصّ و عام بودند.
جایگاه معنوی و شخصیت والای ایشان موجب شد که نه تنها اهالی دستگرد، بلکه مردم روستاهای اطراف نیز ارادت خاصی به او داشته باشند. هرچند ایشان در دوران جوانی دارفانی را وداع گفت، اما نشانههایی همچون مُهر نماز، تسبیح و شانه که بر سنگ قبر ایشان حکاکی شده، گواهی بر ایمان، درستکاری و زندگی پرهیزکارانۀ آن مرحوم است.
احترام و ارادت به ایشان به حدّی بود که حتی پس از فوتشان، در مناسبتهایی مانند عید غدیر و دیگر مناسبتها، علاوه بر اهالی دستگرد، افرادی از روستاهای مختلف نیز برای دیدار فرزندانشان، حاج سید رضا حسینی و مرحومه امینآغا خانم حسینی (مادر اینجانب)، حضور مییافتند.
احترام خاص مردم منطقه
افراد شاخصی از روستاهای مختلف نیز به خاندان مرحوم آسید آقا احترام ویژهای میگذاشتند. این احترام معمولاً در مناسبتهایی همچون عید غدیر یا دیگر ایام مذهبی با حضور در دیدار فرزندان ایشان نمود پیدا میکرد. برخی از این افراد برجسته عبارت بودند از:
روستای تیره: حاج علی تیرهای، حاج یحیی، حاج علیاکبر، اوس یدالله، حاج مرتضی، حاج محمد، حاج قاسم و…
روستای ابرجس: حاج ابوالفضل، حاج رجب و حاج اسماعیل سلطانی.
روستای میم: ارباب مرتضی.
قبادبزن: آقاحسن قبادبزنی.
و برخی از اهالی روستای بیدقون و دیگر روستاهای بخش کهک.
نامبردگان اشخاص نامدار و سرشناسی بودند که در روز عید غدیر بعضاً به اتفاق خانوادههایشان به دیدار دو فرزند یادگار آسید آقا یعنی حاج آقا رضا و خواهرش امینآغا خانم میآمدند.
این حضور و ارادت، نشانگر جایگاه معنوی و اجتماعی مرحوم آقا سیدآقا و خاندان ایشان در میان مردم منطقه بود.
سخن آخر
نقشهای حکّاکی شده بر سنگمزارها، نمادی از ایمان، تعهد مذهبی و جایگاه معنوی متوفیان هستند و یادگاری ارزشمند از آنان به شمار میآیند. سنگ مزار مرحوم آقا سیدآقا نمونهای از احترام و ارادت جامعه به ایمان و تقوای ایشان است.
این سنگها علاوه بر ارزش تاریخی، بازتابدهنده عمق باورهای مذهبی و فرهنگی مردمانی هستند که در کنار یکدیگر زیسته و میراثی معنوی از خود بهجا گذاشتهاند.
