کالبد شهر، آینهٔ فرهنگ شهروندی

سپهر اقتصاد-عبدالله جلالی:رییس اسبق شورای اسلامی شهر قم

هر آنچه در شهر رخ می‌دهد ـ از معماری و شهرسازی تا احیای بافت‌های تاریخی، از فضای سبز و مبلمان شهری تا رفتارهای اجتماعی ـ در زنجیرهٔ حیات شهر و رضایت شهروندان اثرگذار است. این عناصر، کیفیت زندگی را شکل می‌دهند و به آن معنا می‌بخشند.

کالبد و منظر شهری صرفاً یک پوستهٔ فیزیکی نیست، بلکه پدیده‌ای فرهنگ‌ساز است. نماها، خیابان‌ها، مبلمان شهری و پروژه‌های عمرانی، بی‌صدا با ما سخن می‌گویند و پیام‌هایی از جنس نظم، زیبایی، هویت یا آشفتگی مخابره می‌کنند. آنچه می‌سازیم و آنچه در رفتارهای روزمره ـ از فرهنگ رانندگی تا تعاملات اجتماعی و نوع پوشش ـ به نمایش می‌گذاریم، هم محصول نگاه ما به شهر است و هم سازندهٔ نگاه نسل بعدی. ما از شهر تأثیر می‌پذیریم، همان‌قدر که بر چهرهٔ آن اثر می‌گذاریم.

در این میان، نقش «مدیریت شهری» نقشی بی‌بدیل است. مدیران و حاکمیت شهری تنها مجری پروژه‌های عمرانی نیستند؛ آنان متولیان فرهنگ بصری و اجتماعی شهر نیز به شمار می‌روند و وظیفه دارند با آموزش و الگوسازی، فرهنگ شهروندی را اعتلا بخشند.
اگر «انسجام»، «قانون‌مداری»، «صداقت»، «انعطاف‌پذیری»، «عدالت‌خواهی»، «کارآمدی»، «نگرش سیستمی»، «مشارکت‌جویی»، «آگاهی‌بخشی» و «حقوق شهروندی» به شعارهایی بر دیوار نمانند و به مبنای واقعی تصمیم‌ها بدل شوند؛ اگر حاشیه‌ها جای متن را نگیرند و سیاست‌زدگی و سیاست‌بازی میدان‌دار عمل نگردد؛ آن‌گاه «خدمت‌گزاری» معنای حقیقی خود را باز خواهد یافت. در چنین بستری، رشد و تعالی شهر، رضایتمندی عمومی و بهبود کیفیت زندگی، نه یک آرزو، که نتیجه‌ای طبیعی و گریزناپذیر خواهد بود.

و سخن آخر، هشداری برای امروز ماست: در بسیاری از سازوکارهای مدیریتی و حاکمیتی ما، صداقت همان حلقهٔ گمشده‌ای است که فقدانش تمام این معادلات را بر هم می‌زند.

عبداله جلالی

اشتراک گذاری
برچسب ها
نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

رسانه های تصویری
آرشیو ماهانه