سپهر اقتصاد-به گزارش روابط عمومی اتاق اصناف مرکز استان قم، سیدعلی موسوینژاد رئیس اتحادیه چاپخانهداران استان قم، با اشاره به جایگاه راهبردی قم در صنعت چاپ کشور اظهار داشت صنعت چاپ قم ریشهدار، باظرفیت و دارای چشماندازی روشن است؛ اما همزمان با چالشهای ساختاری نظیر فشارهای اقتصادی، دشواری در تأمین مواد اولیه، فرسودگی ماشینآلات، کمبود نقدینگی و کاهش توان سفارشدهندگان دستوپنجه نرم میکند. مسئله امروز این حوزه، صرفاً فرآیند فنی چاپ نیست، بلکه چالش اصلی در اقتصاد زنجیره چاپ نهفته است.
وی افزود قم در دهههای اخیر توانسته است جایگاهی ممتاز در حوزههای کتاب، نشر دینی و مذهبی، چاپهای فرهنگی و صنعت بستهبندی کسب کند. با این حال، افزایش چشمگیر هزینههای دستمزد، انرژی، قطعات یدکی و مواد مصرفی در برابر کاهش قدرت خرید مشتریان، تعادل مالی چاپخانهها را برهم زده است. معتقدیم با برنامهریزی هدفمند برای حفظ ظرفیتهای موجود و نوسازی تجهیزات، قم نهتنها موقعیت ملی خود را حفظ خواهد کرد، بلکه سهم چشمگیری از بازارهای منطقهای را نیز از آن خود خواهد ساخت.
مزیتهای رقابتی قم و ضرورت ورود به حوزههای نوین
رئیس اتحادیه چاپخانهداران قم تخصص، سرمایه انسانی مجرب و شکلگیری زنجیره متمرکز چاپ و نشر را مهمترین مزیت این استان برشمرد و تصریح کرد تجربه انباشته دهههای گذشته در نشر دینی و فرهنگی، مزیتی منحصربهفرد است که بهسادگی در مناطق دیگر قابل بازآفرینی نیست. موقعیت ژئوپلیتیک قم، نزدیکی به پایتخت و همافزایی همزمان ناشران، صحافان و واحدهای تکمیلی، مزیت لجستیکی قابل توجهی رقم زده است.
وی در عین حال تأکید کرد نباید افق این صنعت را صرفاً در چاپ کتاب محدود کرد؛ آینده چاپ قم در گرو توسعه بستهبندی، چاپ دیجیتال، تولید لیبلهای تخصصی و محصولاتی با ارزش افزوده بالا است.
عدم تناسب هزینهها با تعرفه خدمات؛ بزرگترین چالش چاپخانهداران
موسوینژاد در تشریح مشکلات صنفی گفت بزرگترین مانع امروز، عدم تناسب هزینههای تمامشده تولید با درآمدهای واقعی است. چاپخانه یک واحد صنعتی بهشدت سرمایهبر است؛ با افزایش چندبرابری قیمت قطعات و حاملهای انرژی، امکان افزایش متناسب نرخ خدمات به دلیل کشش محدود بازار وجود ندارد. رفع این چالش نیازمند حمایتهای ساختاری و برنامههای پایدار در زمینه تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش است.
لزوم تشکیل کنسرسیومهای صادراتی برای تصاحب بازارهای همسایه
وی ظرفیتهای صادراتی استان قم را فراتر از آمار کنونی ارزیابی کرد و افزود توسعه صادرات در حوزه چاپ نیازمند همزمانی چهار مؤلفه کیفیت، قیمت، زمانبندی دقیق و خدمات پشتیبانی است. یکی از موانع اصلی، پراکندگی و فعالیت انفرادی واحدها است. راهکار اساسی، تشکیل کنسرسیومهای صادراتی مشترک میان چاپخانههای توانمند و قطبهای چاپ کشور برای پذیرش سفارشهای کلان بینالمللی است.
پیوند ناگسستنی چاپ با زنجیره تولید صنایع
موسوینژاد با تأکید بر تغییر نگرش از «چاپ بهعنوان خدمت» به «چاپ بهعنوان بخش حیاتی زنجیره تولید» تصریح کرد هیچ محصول صنعتی، دارویی، غذایی یا بهداشتی بدون صنعت چاپ و بستهبندی امکان ورود به بازار را ندارد. تقویت پیوند میان صنایع مادر استان و صنعت چاپ، مانع از خروج سفارشها به سایر استانها و خارج از کشور خواهد شد.
مطالبات صنفی از دولت و نهادهای حاکمیتی
رئیس اتحادیه چاپخانهداران استان قم در خصوص انتظارات از دستگاههای اجرایی بیان داشت:پیشبینیپذیری اقتصادی: صنعت برای نوسازی نیازمند ثبات و بسترهای کارشناسی است.
تسهیلات هدفمند: اختصاص خطوط اعتباری و تسهیلات واقعی جهت نوسازی ناوگان فرسوده و تأمین سرمایه در گردش واحدهای صادراتمحور از سوی وزارت صمت و بانکها.
سیاستگذاری همافزا:ارتقای نقش حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تعامل مؤثر با دستگاههای اقتصادی کشور.
انسجام صنفی: تقویت ارتباطات بیناتحادیهای، بازاریابی مشترک و تبادل دانش فنی در سطح تشکلها.
نقشه راه ۵ قطب چاپ ایران در قالب یک زنجیره ملی
وی تشکیل شبکه همکاری میان پنج قطب اصلی چاپ کشور را یک فرصت راهبردی قلمداد کرد و پیشنهاد داد:
تهران: مدیریت بازار کلان، ارتباط با برندهای بزرگ و سیاستگذاری صنفی.
قم:محوریت چاپ و نشر کتاب، محتوای فرهنگی، مذهبی و چاپهای تخصصی.
اصفهان:تمرکز بر چاپهای صنعتی، متالایز و بستهبندی خطوط تولید.
مشهد:درگاه صادراتی به بازارهای شرق کشور، آسیای میانه و افغانستان.
تبریز:هاب توسعه صادرات به منطقه قفقاز، ترکیه و کشورهای شمالغرب.
موسوینژاد افزود این تقسیم کار ملی به معنای مرزبندی نیست، بلکه تجمیع ظرفیتها برای انجام پروژههای بزرگ مشترک و رقابت با بازیگران منطقهای است.
صیانت از واحدهای موجود؛ اولویت مقدم بر توسعه کمی
وی در پایان با اشاره به تبعات تعطیلی واحدهای چاپی خاطرنشان کرد هر چاپخانه نماد سالها سرمایهگذاری، انباشت دانش و اشتغال است. پیش از هرگونه توسعه کمی، اولویت بنیادین باید صیانت از واحدهای موجود و جلوگیری از رکود آنها باشد. فرا رسیدن روز ملی صنعت چاپ را به تمامی تلاشگران، کارگران متخصص و فعالان این عرصه تبریک میگویم و امید دارم با همدلی، سرمایهگذاری در آموزش و نوسازی فناورانه، شاهد شکوفایی روزافزون این صنعت استراتژیک در کشور باشیم.
