ابوالفضل قیامی: قم پژوه
منابع تاریخی از بنای اولیه این پل، که در کنار مسجد عتيق/ جامع/ امام عسکری کنونی قرار داشته، به نام دز پل/ درپل/ دژپل ياد کردهاند.
بعدها در زمان صفويه (دوره شکوفایی هنر معماری ایران و توجه به پلها به عنوان شاهراه ارتباطی) بر محل همين دزپل، واقع در دروازه خاکفرج، پل عظيمی تعبيه شد که تعداد دهانه آن يازده عدد بوده است.
در دوره قاجار سال ۱۲۹۲ به علت شکستی که برداشت، به واسطه عليخان سنقري (ريش بلند) نايب الحکومه قم، سقف آن برداشته شد و بر پايههای آن سقفی بلند زد که مشتمل بر ده دهانه بود.
منابع هزينه ساخت اين پل را ۲۲۸۲ تومان گزارش کردهاند.
با احداث جاده جدید تهران – قم از مسیر علی آباد در دوره ناصری، این پل به عنوان دروازه ورودی شهر از سمت تهران به حساب آمد و در برخی منابع از آن به عنوان دروازه تهران نیز یاد شده است.
در دوران پهلوی اول، دروازه زیبای ورودی شهر بر انتهای این پل تخریب و خیابان آذر احداث شد.
حد فاصل پل علیخانی تا محدوده سه راه بازار جزء بازار بوده و سقف داشته است.
با تعریض بازار تخریب شده و بخشی از مسجد امام و چهار سوق (چهار راه بازار فعلی)، ورودی شهر گسترش یافت.
با گسترش شهر به غرب رودخانه و افزایش رفت و آمد سواره و پیاده، اين پل جوابگوی نياز مردم نبود. در سال ۱۳۲۱ شمسي به همت آقاي حاج محمد رضا قمی که از تجار صاحب نام شهر بود دو پياده رو در دو طرف پل تعبيه کرد که افراد پياده از آنجا عبور کنند.
در سالهای اخیر نیز در بدنه، استحکام بنا و احداث زیر گذر و کنار گذر ، تغییرات جزئی در ساختار پل ایجاد شده است.
طول فعلی پل ۹۶ متر و پهنای آن حدود ده متر است.
(نقل از منابع گوناگون و تلفیق جستوجوهای اینترنتی)
