سپهر اقتصاد- سیدمحسن محسنی: قم پژوه
هنگام خواندن کتاب “شاهنشاهی عضدالدوله” از پادشاهان نامدار آل بویه اثر شادروان استاد علیاصغر فقیهی به مطلبی برخوردم که شایسته برجستهسازی و بازنمایی میدانم. او در فصل “صنایع ایران در عهد عضدالدوله و آل بویه” هنگام ذکر تولیدات و صادرات قم که حاصل توغل وسیع و استادنهاش در متون کهن و اصیل عربی است چنین میگوید:
“از قم انواع کرسی، تخت، زین و برگ به اطراف صادر میشده است. از وصفی که مامونی بخارایی شاعر وصفگوی قرن چهارم از کرسی کرده چنین برمیآید که شبیه به مبلهای امروزی بوده، پایههای بلند آهنین و جای نشستی وسیع داشته و از چرم بوده است.”
وی این مطلب را از متن عربی “یتیمه الدهر” جلد چهارم در شرح حال مامون نقل میکند.
او سپس این کتاب را چنین معرفی میکند:
“یتیمه الدهر” عربی از ثعالبی (۳۵۰ – ۴۲۴ ق) مجموعه نفیسی است در تاریخ ادب ایران و عرب که بیشتر آن در شرح حال و آثار شاعران ایرانی است که به زبان عربی شعر گفته یا نویسندگی کردهاند. این کتاب چهار جلد است که مکرر به طبع رسیده است. ماخذ ما چاپ قدیم آن است که در مطبعه حنیفه در دمشق به چاپ رسیده است.
(شاهنشاهی عضدالدوله، علیاصغر فقیهی، اسماعیلیان، چاپخانه حکمت قم، ۱۳۴۷، ص ۲۶۰ و ۳۲۶)
توضیح
هماکنون یکی از صنایع مطرح و مشهور قم با توجه به شهرکهای وسیع مبلسازی در اطراف میدان قائم و جاده گرمسار همین صنعت مبلسازی است.
صنعتی که طبق شنیدهها تولیداتش به سراسر ایران و حتی خارج از کشور صادر میشود. و میدانیم که یکی از عوامل برندسازی/ نمادسازی، پیشینه آن است. صنایع چوب و مبلسازی قم میتوانند با اتکا به این سابقه هزار و اندی ساله برای خود اعتبار بیشتری کسب کنند و نباید بهراحتی از کنار آن بگذرند.
در خصوص رجوع وسیع استاد فقیهی به متون عربی کهن و نحوه استفاده او از این منابع باید در جای دیگری سخن گفت. اجمالا به خاطره خود از کتابخانه آن استاد عالیقدر در منزلش در خیابان باجک که سراسر مشحون از کتب عربی چاپ کهن مصر و لبنان و عراق و سوریه و دیگر جاها بود، اشاره میکنم. کتابخانهای که چند سال بعد از فوت وی دیدم بر روی گاری دستی به تدریج به جای دیگری انتقال مییابد. جایی که برای من معلوم نشد کجا است؟
کتابخانهای که نتیجه مسافرت او به کشورهای متعدد عربی بود.
