سپهر اقتصاد-شهاب ال اسحاق-مشاور و مدرس حوزه برند

گاهی برای فهمیدن رازِ بقاء در کسب‌وکار لازم نیست سراغ بزرگ‌ترین شرکت‌های دنیا برویم؛ کافی است نیمه‌شب چراغ آشپزخانه را روشن کنیم. همان‌جا یک استاد قدیمی بقا را می‌بینیم:

“سوسک”

موجودی که سیصد میلیون سال است روی زمین قدم می‌زند. قبل از دایناسورها بوده و بعد از آن‌ها هم مانده. امپراتوری‌ها سقوط کرده‌اند، جنگ‌ها آمده و رفته‌اند، اما او هنوز از دل یک شکاف باریک بیرون می‌خزد؛ بی‌ادعا، بی‌غرور، ولی جان سخت.

راز سوسک‌ها ساده است:
آن‌ها به “بقا” وفادارند، نه به “باورهای خشک”.

به یک ایده خاص تعصب ندارند؛ هرچه باشد می‌خورند، هرجا باشد زندگی می‌کنند و به هر شکلی که لازم باشد تغییر می‌کنند. اگر محیط عوض شود، مسیرشان را عوض می‌کنند. اگر راه بسته باشد، از یک شکاف دیگر عبور می‌کنند. برایشان مهم نیست «قبلاً چطور بوده»، مهم این است که * «الان چه چیزی جواب»* می‌دهد.

در کسب‌وکار هم بسیاری نه به خاطر نداشتن مشتری، بلکه به خاطر «تعصب روی یک مسیر» از بین می‌روند.
تعصب روی یک مدل فروش.
تعصب روی یک روش قدیمی.
تعصب روی یک پلتفرم.

این روزها هم گاهی می‌بینیم برخی کسب‌وکارها با اصرار عجیبی خودشان را از پلتفرم های داخلی دور میکنند یا میگویند صبر میکنیم تا اینترنت بین الملل وصل شود. مسئله این نیست که پلتفرم داخلی خوب است یا بد؛ مسئله وابستگی و تعصب است.
طبیعت همیشه نشان داده: وقتی خودت را به یک محیط محدود می‌کنی، زنده ماندنت تصادفی می‌شود.

و ماجرا وقتی حساس‌تر می‌شود که شرایط کشور وارد فاز بحران، تحریم و حتی جنگ شده است.
مدیریت کسب‌وکار در بحران با دوران ثبات (که ما چندان تجربه اش نکردیم) کاملاً متفاوت است.
در دوران آرامش، شرکت‌ها دنبال رشد پایدار، نظم، ساخت برند و توسعه‌اند.
اما در بحران، قواعد بازی عوض می‌شود:
چابکی، مدیریت نقدینگی، سرعت تصمیم‌گیری و تنوع کانال‌ها مهم‌تر از هر چیز دیگر می‌شود.

به نظرم جملهٔ* پیتر دراکر* وصف حال اوضاع کنونی ماست :

*«بزرگ‌ترین خطر در زمان‌های آشفتگی، خودِ آشفتگی نیست؛ بلکه عمل کردن با منطق دیروز است.» *

این یعنی اگر در عصر تغییر، هنوز با استراتژی‌های قدیمی حرکت کنی، دیر یا زود تبدیل می‌شوی به موجودی با ظاهر قدرتمند ولی ناتوان در سازگاری ، مثل همان دایناسورهایی که زمین را قبضه کرده بودند، اما دوام نیاوردند.

سوسک‌ها نه بزرگ‌اند، نه باشکوه، نه قهرمان.
اما یک مهارت دارند که برای هر کسب‌وکاری حیاتی است:
«توانایی سازگار شدن با واقعیت»

در دنیایی که هر روز قوانینش عوض می‌شود، برنده کسی نیست که بزرگ‌تر باشد؛
برنده کسی است که مثل سوسک، بتواند * “راه جدید” * پیدا کند حتی اگر آن راه، یک شکاف باریک و پیش‌بینی‌نشده باشد.