سپهر اقتصاد- محمدمهدی رضوانی:مشاور استراتژی و رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی استان قم
وطن، امروز بیش از هر زمان دیگر به «امنیت پایدار» و «سرمایهگذاری مولد» نیاز دارد.
اما دردهای مزمنی که دهههاست بر پیکره اقتصاد ما سایه انداخته، ریشه در ساختاری دارد که متأسفانه در آن، «دسترسی» به رانت، پرسودتر از «تولید» کالا و خدمات شده است.
آنچه من به عنوان «الیگارشی واردات» میشناسم، نه صرفاً چند فرد یا خانواده، که یک «ساختار معیوب دسترسی» است. وقتی ارز ترجیحی، مجوزهای انحصاری و تعرفههای سلیقهای به امتیازی کمیاب تبدیل میشوند، نباید انتظار داشت سرمایه به سمت احداث کارخانه و فناوری و تولید انرژیهای تجدیدپذیر برود.
سرمایه، هوشمند است؛ وقتی شکارِ رانت، بازدهی بیشتری از تولید دارد، به جای خلق ارزش در دلِ میهن، به سمت واسطهگری و شکار فرصتها میچرخد.
چرا این ساختار، امنیت و هویت ملی ما را تهدید میکند؟
۱. هدررفت استعدادها و سرمایهها:
ما در حال سوزاندن سرمایههای انسانی و مالی در کورهراههای دلالی هستیم. هر ریالی که به جای سرمایهگذاری در فناوری و انرژی (مانند پروژههای خورشیدی و بادی که آینده کشور ما هستند) به سمت رانتجویی میرود، یعنی یک فرصتِ سوخته برای اشتغالزایی و استقلال انرژی ایران.
۲. قاچاق؛ معلولِ سیاستگذاری غلط:
قاچاق، نقطه شروع نیست؛ نقطه پایان زنجیرهای است که در آن، سیاستهای ناکارآمد، شکافهای قیمتیِ غیرمنطقی ایجاد کردهاند.
وقتی تولید داخل با موانع اداری خفه شود و واردات با رانت تسهیل گردد، بازار به ناچار واکنش نشان میدهد. برخورد پلیسی با قاچاقچی، بدون خشکاندن ریشههای رانت، تنها پاک کردن صورتمسئله است.
۳. تضعیف بنیانهای تولید:
مادامی که «اجازه واردات» یا «دسترسی به ارز ارزان»، پیشنیاز سودآوری باشد، تولیدکننده واقعی در رقابتی نابرابر جان میدهد. ما به جای حمایت از «تولید»، به طور ناخواسته در حال حمایت از «سفتهبازی» هستیم.
پیشنهاد راهبردی برای بازگشت به مسیر توسعه:
باید شجاعانه به سمت آسیبشناسی گذشتهها و اصلاح ساختار دسترسیها برویم.
معیار ما برای موفقیت اقتصادی باید روشن باشد: «سود باید تنها از مسیر خلق ارزش، افزایش بهرهوری و نوآوری به دست بیاید.»
برای نجات این مرز و بوم، باید از «الیگارشیِ امتیازات خاص» به سمت «اقتصادِ رقابتپذیر» حرکت کنیم.
باید مسیر کالا و پول را شفاف کرد تا «دسترسی ویژه» به پایان برسد. ما وظیفه داریم از نیروی کار ایرانی، از دانش جوانانمان و از ثروت خدادادی این سرزمین در برابر «ویژهخواری» محافظت کنیم.
«توسعه»، هدیهای نیست که از خارج وارد شود؛ توسعه، بذری است که در خاکِ «تولید شفاف» جوانه میزند. ما موظفیم این خاک را از علفهای هرزِ ولی اغواگر رانت و ویژهخواری پاک کنیم تا فرصتهای برابر، نویدبخشِ فردایی آباد و آزاد برای ایران عزیزمان باشد.
